ثبت یک پناهگاه دوره هخامنشی در فهرست آثار ملی ایران

پناهگاه تنگ زندان یکی از پناهگاه های دوره هخامنشی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

به گزارش  روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری فارس ، پناهگاه تنگ زندان در داخل یک دره درضلع غربی دامنه های کوه رحمت در شهرستان مرودشت قرار گرفته است.

این تنگ حد فاصل بین روستای عزآباد و گشک قرار دارد. همچنین محوطه آخور رستم نیز در ابتدای این تنگ است. دهنه پناهگاه رو به جنوب است و از دو فرورفتگی شمالی و جنوبی تشکیل شده است که در مجموع حدود 40 متر طول، 12 متر عمق و 18 متر ارتفاع دارد.

در پژوهشهای صورت گرفته در بین خاک و آوار کف پناهگاه موادی از جمله قطعه سفال، خرده استخوان، پی و دیواره سنگ چین و لایه های خاکستر به وفور وجود داشت.

همچنین در خارج از پناهگاه و جلوی آن شواهد زیادی از ساختار های استقراری وجود دارد که با توجه به سفالهای سطحی این شواهد استقراری نشان دهنده یک سکونتگاه مربوط به دوره هخامنشی در محوطه جلو پناهگاه است که میتوان آن را یک روستا تصور کرد.

به نظر میرسد که پناهگاه صخره ای تنگ زندان همزمان با استقرار در محوطه روبه روی آن مورد استفاده بوده است . با توجه به این موضوع اگر هم شواهد استقراری از دوره های پیش از سکونت در محوطه در داخل پناهگاه سنگی وجود داشته باشد امروزه در زیر لایه های استقراری دوره های پس از خود پنهان شده است .

مقدار سفال هایی که از جلو پناهگاه سنگی و همچنین در سطح محوطه به دست آمد مربوط به دوره هخامنشی تشخیص داده شد . خمیره این سفال ها و همچنین رنگ بیرونی و درونی آنها نارنجی است و از شاموت شن ریز در ساخت آنها استفاده شده است .

شکل سفال ها عموماً شامل پیاله های کم عمق شاخص دوره هخامنشی است.

هیچ گونه تزیینی در بدنه داخلی و خارجی این سفالها وجود ندارد. سازمان میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری فارس با توجه به ارزشهای این اثر تاریخی و به منظور حراست از آن در سال جاری اقدام به ثبت اثر به شماره .2336 در فهرست آثار ملی ایران نمود و از تاریخ ثبت تحت حفاظت و صیانت این سازمان بوده و طبق قانون 1ـ ماده 558 قانون مجازات اسلامی:

هرکس به تمام یا قسمتی از ابنیه، اماکن، محوطه‌ها و مجموعه‌های فرهنگی ـ تاریخی یا مذهبی که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است، یا تزئینات، ملحقات، تأسیسات، اشیاء و لوازم و خطوط و نقوش منصوب یا موجود در اماکن مذکور، که مستقلاً نیز واجد حیثیت فرهنگی ـ تاریخی یا مذهبی باشد، خرابی وارد آورد علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس از یک الی ده سال محکوم می‌شود.

شهرستان مرودشت در طول جغرافیایی 52 درجه و 48 دقیقه و عرض جغرافیایی 29 درجه و 52 دقیقه و در ارتفاع 1594 از سطح دریا قرار گرفته است.این منطقه در 40 کیلو متری شمال شیراز واقع شده است. این شهرستان که امروزه با وسعت 7045 کیلومتر مربع، 68/5 درصد از کل مساحت استان فارس را به خود اختصاص داده است.تقریباً در چهارچوب طبیعی دشت مرودشت تعریف شده است.

این شهرستان از شمال به شهرستان‌های آباده و اقلید، ‌از غرب به شهرستان سپیدان، از جنوب به شهرستان شیراز و از شرق به شهرستان‌های بوانات و نی‌ریز همجوار است. این دشت دارای 100 کیلومتر طول از ناحیه بیضاء تا دریاچه بختگان و 20 الی 40 کیلومتر عرض است دشت مرودشت منطقه ای آبرفتی و هموار بوده که از سمت شمال، غرب،‌ و جنوب به واحدهای کوهستانی محدود می‌شود. مرودشت بوسیله کوههای عظیم از طرف شمال و جنوب احاطه شده است.

رشته کوه‌های زاگرس در واحد فارس و بالطبع در شهرستان مرودشت نیز از دو ساختار زمین‌شناسی متمایز تشکیل شده است. رشته کوه‌های موازی با هم با جهت شمال‌غربی ـ جنوب‌شرقی و دشت‌ها و دره‌های باز میان‌کوهی است.

یکی از مهمترین کوه‌های این شهرستان رشته کوه رحمت است.

طول این رشته کوه 41 کیلومتر و عرض آن بین 5 تا 8 کیلومتر متغیر بوده و جهت آن مطابق با چین‌های واحد زاگرس فارس است.

دشت مرودشت را می توان شاهراه ارتباطی ایالت فارس با مناطق شمالی ،مرکزی و شمال شرقی ایران محسوب کرد. کلیه راه‌هایی که امروزه فارس را با دیگر مناطق نام‌برده در فلات ایران مرتبط می‌کند از این دشت عبور می‌کند.